Bij een Spaanse kraag zit de voorhuid achter de eikel vast en kan hij niet meer naar voren worden geschoven. De rand die klem zit en de eikel zwellen op. Door die zwelling knelt het nog meer. Dit hoort dezelfde dag beoordeeld te worden door een arts.
Op deze pagina leest u hoe u een Spaanse kraag herkent, wat u op dat moment wel en niet moet doen, waarin hij verschilt van een vernauwde voorhuid (phimosis), en waarom een besnijdenis herhaling voorkomt.
Ga bij deze klachten direct naar een arts
- De voorhuid zit achter de eikel en gaat niet meer terug
- Een strakke, opgezwollen ring vlak achter de eikel
- De eikel is dik, gespannen en pijnlijk
- Verkleuring van de eikel of van de opgezwollen rand
Belt u bij twijfel uw huisarts, of buiten kantooruren de huisartsenpost. Wacht niet af tot de volgende dag. Hoe langer de voorhuid klem zit, hoe meer hij opzwelt, en hoe moeilijker het wordt om hem terug te schuiven.
Wij zijn geen spoedkliniek. Onze artsen werken doordeweeks in het ziekenhuis en verrichten de besnijdenissen vaak in het weekend. Een Spaanse kraag kan daar niet op wachten. Laat de klacht eerst verhelpen door de huisarts of op de post; later kunt u bij ons terecht voor een behandeling om herhaling te voorkomen.
Wat is een Spaanse kraag precies?
De voorhuid ligt normaal over de eikel heen en kan er soepel overheen worden geschoven, heen en terug. Bij een Spaanse kraag is de voorhuid naar achteren geschoven en blijft hij daar steken, met een strakke rand vlak achter de eikel.
Die rand werkt als een bandje. Hij belemmert de afvoer van vocht uit de eikel, waardoor de eikel opzwelt. Door die zwelling gaat de rand strakker zitten, wat de afvoer verder belemmert. Zo houdt de klacht zichzelf in stand en verergert.
De naam komt van de geplooide kraag uit de zeventiende eeuw. De opgezwollen ring rondom de eikel lijkt daarop. De medische term is paraphimosis.
Het verschil met een vernauwde voorhuid (phimosis)
Deze twee worden vaak door elkaar gehaald, terwijl ze bijna elkaars tegenovergestelde zijn:
- Bij een vernauwde voorhuid (phimosis) kan de voorhuid niet of met moeite naar achteren, dus niet over de eikel worden geschoven.
- Bij een Spaanse kraag (paraphimosis) kan de voorhuid niet naar voren, dus niet terug over de eikel.
Een vernauwde voorhuid is vervelend en kan klachten geven, maar geeft zelden haast. Een Spaanse kraag wel. Wie een nauwe voorhuid heeft loopt bovendien meer kans op een Spaanse kraag, want juist bij een vernauwde huid blijft de voorhuid gemakkelijk achter de eikel steken.
Hoe ontstaat het?
Vrijwel altijd doordat de voorhuid naar achteren is geschoven en daarna niet is teruggelegd. Dat gebeurt onder andere:
- bij het wassen, vooral bij jonge kinderen van wie de voorhuid nog nauw is
- na een lichamelijk onderzoek, als de voorhuid te lang achter de eikel blijft staan
- na het inbrengen van een blaaskatheter
- tijdens seksuele activiteit
Bij baby's en jonge kinderen is de voorhuid van nature nog vergroeid met de eikel. Die hoeft niet te worden teruggetrokken om schoon te maken. Dat wordt afgeraden.
Wat de arts doet
De arts probeert de zwelling eerst te verminderen en daarna de voorhuid weer naar voren te brengen. Dat gebeurt zo nodig onder plaatselijke verdoving. Lukt dat niet, dan is een kleine ingreep nodig om de knellende rand te ontlasten.
Probeer het niet zelf op te lossen met kracht. Trekken of duwen maakt de zwelling groter.
Waarom een besnijdenis herhaling voorkomt
Is de Spaanse kraag eenmaal verholpen, dan blijft de oorzaak bestaan: een voorhuid die gemakkelijk achter de eikel blijft steken. Bij een deel van de mannen en jongens kan het zich herhalen.
Een besnijdenis neemt die oorzaak weg. De voorhuid wordt geheel of gedeeltelijk verwijderd, waardoor er geen vernauwde huid meer is die klem kan komen te zitten. Het is daarmee de enige definitieve oplossing.
Bij Vatan Kliniek gebeurt dat poliklinisch, onder plaatselijke verdoving, en u gaat dezelfde dag naar huis. De ingreep duurt ongeveer een half uur.
Veelgestelde vragen
Is een Spaanse kraag gevaarlijk?
Het is een klacht die snel beoordeeld moet worden. Hoe langer de voorhuid klem zit, hoe verder de zwelling toeneemt. Neem daarom bij twijfel dezelfde dag contact op met uw huisarts of de huisartsenpost.
Kan ik het zelf terugschuiven?
Doe dat niet met kracht. Trekken of duwen vergroot de zwelling en maakt het moeilijker. Laat het door een arts beoordelen.
Wat is het verschil tussen een Spaanse kraag en een vernauwde voorhuid?
Bij een vernauwde voorhuid gaat de voorhuid niet of moeilijk naar achteren over de eikel. Bij een Spaanse kraag zit hij juist achter de eikel vast en gaat hij niet meer naar voren.
Kan het opnieuw gebeuren?
Ja. De oorzaak, een voorhuid die gemakkelijk achter de eikel blijft steken, verdwijnt niet vanzelf. Een besnijdenis neemt die oorzaak weg.
Kan ik hiervoor bij Vatan Kliniek terecht?
Voor de acute klacht niet: daarvoor gaat u naar de huisarts of de huisartsenpost. Voor een besnijdenis om herhaling te voorkomen kunt u zich zeker bij ons aanmelden. Onze artsen hebben ruime ervaring met besnijdenissen.
Wordt dit vergoed?
Bij een medische indicatie vergoeden veel verzekeraars een deel van de kosten. Daarvoor moet wel een verwijzing van uw huisarts zijn. Dit dient u bij het maken van een afspraak duidelijk te vermelden. U ontvangt van ons een factuur die u zelf indient bij uw zorgverzekeraar.
